Een overgrote meerderheid van de huurders zit volstrekt niet op het kooprecht te wachten. Maar moeten we daarom een kleine minderheid deze grotere keuzevrijheid onthouden? Voor de Woonbond is die keuzevrijheid van groot belang. In discussies in 2008 en 2011 over de verkoop van huurwoningen is dit weer (vrijwel unaniem) bevestigd door onze vereniging. Wel is benadrukt dat bij keuzevrijheid voor potentiële kopers steeds rekening moet worden gehouden met de belangen van degenen die willen of moeten blijven huren. Dat betekent:
- Geen geforceerde uitverkoop van de sociale huursector, maar behoud van een brede corporatiesector;
- Garanties voor voldoende van kwalitatief goede en betaalbare huurwoningen;
- Een sterke voorkeur van “Te Woon-concepten”, waarbij woningen bij verkoop weer terugvallen in de betaalbare sociale huurwoningenvoorraad;
- Geen weglek van corporatievermogen naar degenen die willen kopen; kopen en huren gelijkwaardig behandelen;
- Rekening houden met het exploitatiebeleid en verkoop mag er niet toe leiden dat de achterblijvende (veelal wat armere) huurders het kind van de rekening worden.
Ik zou aan deze randvoorwaarden er nog één aan toe willen voegen: het op peil houden van leefbare wijken en goed onderhouden woningen. De aanwijzingen worden immers steeds sterker dat verkoop van huurwoningen vaak gepaard gaat met verloedering en slecht onderhoud. Dit geldt met name bij gestapelde bouw aan de “onderkant” van de koopmarkt en in de krimpgebieden. Uiteindelijk wordt dan ook de rekening betaald door de huurder, hetzij via de huur hetzij als belastingbetaler.
Cynisch is wat dit betreft dat Donner op 15 december (één week voor de introductie van het kooprecht!) aan de Tweede Kamer schrijft zich bewust te zijn van de problemen aan de onderkant van de koopmarkt en de aangenomen motie Karabulut-Voortman (32500VII nr. 52) wil uitvoeren door: “met de corporatiesector de mogelijkheden te onderzoeken naar een gerichte inzet van woningcorporaties bij deze problematiek”. Daarbij wordt onder andere gedacht aan het opkopen en renoveren of slopen van particulier bezit door de corporaties. Ik kan hier geen consistent kabinetsbeleid in ontdekken. U wel?
Kortom, grotere keuzevrijheid voor huurders is prima, maar niet ongenuanceerd zoals het voorgestelde kooprecht. Let altijd op de maatschappelijke effecten en dat de keuzevrijheid van de ene huurder niet ten koste gaat van een andere.