Wat zijn derivaten?
01 februari 2012
In
de corporatiesector wordt volop gewerkt met derivaten. Deze instrumenten helpen
corporaties ongewenste fluctuaties in de kapitaalmarktrente en de kasstromen te
beheersen. Ze worden wereldwijd door allerlei bedrijven gebruikt en zijn
volledig aanvaard als zinvol. Een synoniem voor ‘derivaat’ is ‘afgeleid
product’. Die term zegt veel meer. Het gaat om financiële instrumenten die
afgeleid zijn van de handel in een concreet product.
Neem een appelteler. Hij sluit in februari een contract af met een fruithandelaar voor zijn hele oogst. Er zit op dat moment zelfs geen bloesem aan de boom. De overeengekomen prijs voor de oogst zal veel lager zijn dan de teler voor een topoogst krijgt, maar aanzienlijk hoger dan voor een mislukte oogst. Hij doet dit omdat hij niet houdt van onzekerheden. Zo’n contract voorkomt grote financiële tegenvallers. De fruithandelaar op zijn beurt schat in dat hij een goede oogst krijgt voor een prijs die ruim onder de veilingprijs ten tijde van de oogst ligt. Hij calculeert tegenvallers in.
De fruithandelaar heeft ook een tweede mogelijkheid. Als de tekenen halverwege het groeiseizoen goed zijn verkoopt hij het recht op de oogst aan een collega. Die moet wel een hogere prijs aan hem betalen, want het risico op een slechte oogst is behoorlijk gedaald. De fruithandelaar verkoopt geen appels maar een contract dat is afgeleid van de appelhandel, een derivaat dus.
Wat voor risico’s worden zoal afgedekt met derivaten?
Iedere belangrijke kostenpost die sterk kan fluctueren, komt in
aanmerking voor afdekking met derivaten. De kerosineprijs van KLM of de
dollarinkomsten van Heineken worden net zo vastgepind als in het appelvoorbeeld.
Voor woningcorporaties vormen de rentelasten, met zo’n 30 procent, de
belangrijkste kostenpost. Als de rente stijgt en je hebt een rente die meedeint
met de marktrente, dan tikt dat hard aan.
Corporaties sluiten daarom vaak swaps af. Daarbij ruil je je eigen variabele rente met een partij met een vergelijkbare rentelast die vast is. Dat gaat met gesloten beurzen. Maar als de rente stijgt of daalt, dan komt er een moment waarop het verschil te groot wordt en moet de verliezende partij schadeloos worden gesteld.
De bank die heeft bemiddeld bij de transactie, eist meestal dat zo’n bedrag via zogenoemde margin calls (tussentijds stortingen) wordt voldaan. Ze willen voorkomen dat aan het eind van de rit de betalende partij failliet is.
Swaption
Derivatendeskundige Hans Schumacher, hoogleraar (financiële) wiskunde
in Tilburg, kent nog andere derivaten die worden gebruikt door rentegevoelige
bedrijven. ’Je kunt bijvoorbeeld een Swaption afsluiten. Dat is een soort
voorcontract waarin je overeenkomt in de toekomst een Swap af te sluiten. Als
het eenmaal zover is, kan de situatie zo zijn veranderd dat de overeengekomen
voorwaarden niet meer kloppen. Dat moet dan met een extra betaling worden
rechtgetrokken.’
Caps en Floors
Er worden door corporaties ook vaak ‘Caps’ en ‘Floors’ gebruikt. Met
deze derivaten kan de rente binnen een bandbreedte worden vastgelegd. De
partijen die deze derivaten uitgeven, betalen bij zodra de rente uit de
afgesproken bandbreedte loopt. Dit zijn dure producten, maar ze zijn wel goed
voor de nachtrust van het management.
|
Toezicht
Meer over toezicht binnen de corporatiesector: |
|
Achtergrond |
|
Opinie Discussier mee in het Corporatie-Forum:
|
